Partnernews - Het geheim onder de grond:
waarom Vlaanderen zo trots is op zijn witloof

Het groeit onder de grond, in het donker en wordt met de hand geoogst door een krimpende groep Vlaamse telers. Grondwitloof, oftewel witlof, is zeldzaam, seizoensgebonden én Europees beschermd. Ontdek waarom chefs én fijnproevers er zo dol op zijn.

Wat is grondwitloof eigenlijk?

Grondwitloof is een wintergroente met een knapperige textuur, witte blaadjes en een licht bittere, haast elegante smaak. De groente groeit in het donker, onder een laag aarde, waardoor ze haar typische bleke kleur en zachte structuur krijgt. Het resultaat is een delicatesse die in Vlaanderen al anderhalve eeuw tot het culinaire erfgoed behoort.

En net als champagne of parmaham geniet Brussels grondwitloof van een Europese bescherming (BGA: Beschermde Geografische Aanduiding). Dat statuut is meer dan een keurmerk. Het garandeert dat het witloof volgens traditionele methodes geteeld wordt: in volle grond, met lokaal zaad en volgens de seizoenen. De teelt is arbeidsintensief en vraagt een maandenlange voorbereiding. Maar wie ooit het verschil proefde tussen grondwitloof en de industriële waterteelt, weet waarom dat de moeite loont.

Belgische uitvinding

Het feit dat grondwitloof in het buitenland bekend staat als ‘Belgian endive’ of ‘endives de Bruxelles’ verraadt al gelijk dat het een Brusselse uitvinding is. De wortels van witloof liggen – letterlijk – in België. In de winter van 1833 ontdekte Franciscus Bresiers, tuinier van de Brusselse Kruidtuin, dat chicoreiwortels onder aarde spontaan witte scheuten vormen. Wat begon als toeval groeide uit tot een revolutionaire teeltmethode in de Brabantse tuinbouw. De eerste kroppen verschenen in 1846 op de Brusselse markt; de massaproductie kwam op gang vanaf 1875. Vandaag leeft die traditie voort in de zandleemgronden van Vlaams-Brabant, met Kampenhout als symbolisch epicentrum.

Waar kun je witloof beleven?

Wie wil begrijpen waarom grondwitloof zo bijzonder is, moet met eigen ogen zien hoe het groeit en vooral: hoe het met de hand geoogst wordt, laag per laag, in het donker, tussen de aarde. Dat kan bij verschillende telers in Vlaams-Brabant. Zij bieden rondleidingen en proeverijen aan.

1. Hoevewinkel Salens – Ven Der Elst
Luc Salens toont je tijdens een bezoek hoe arbeidsintensief grondwitloof telen is. Hij neemt je mee in het volledige proces van zaadje tot krop.
www.salensbvba.be

3. Grondwitloof De Valck – Wolvertem
Hier leer je hoe vier variëteiten op 4,5 hectare uitgroeien tot witloof van topkwaliteit. Na een bezoek aan de loods en het witloofkot proef je er van soep of een fris hapje. Elke De Roos geeft heldere uitleg over het verschil tussen grond- en hydrocultuur. Een rondleiding volgen kan op afspraak via mail.
[email protected]

4. Witloofmuseum – Kampenhout
Voor wie eerst meer achtergrond zoekt, vormt het Witloofmuseum in Kampenhout de ideale start. Je leert er alles over het ontstaan van witloof, de jargonwoorden (zoals forcerie en krop) en de verschillen tussen hydrowitloof en grondwitloof.
kampenhout.be

5. Brussels grondwitloof Thomas Cools – Weerde
Na inschrijving brengt vierde generatie grondwitloofteler Thomas Cools je via email op de hoogte van het oogstmoment waarop je zijn vers geteeld Brussels grondwitloof kunt komen halen. Probeer zeker ook eens zijn huisbereide witloofkroketjes.

Waar eet je het best witloof?

Witloof blinkt uit in eenvoud. Rauw met een toefje mayonaise. Gestoofd in boter. Als soep. Maar dé klassieker bij uitstek is natuurlijk witloof in de oven met ham en kaassaus. Een gerecht dat in Vlaanderen troost en status tegelijk uitstraalt.

Hier wordt het geserveerd zoals het hoort:

De Vlaamsche Pot – Brugge
Authentieke Vlaamse keuken, zonder poespas. Hier proef je witloof met nostalgie en ambacht.
devlaamschepot.be

Brasserie Rubens – Knokke
Het hele jaar door vormt deze brasserie een ontmoetingsplaats voor wie van klassieke gerechten houdt. Met uitzicht op zee en in een levendige sfeer smaakt het gegratineerde witloof hier geweldig.

rubens-knokke.be, Gault&Millau België:  12/20

Maison Mathis – Hasselt
In deze trendy all-day spot aan het water vind je, naast burgers en pasta, ook een ovenbereiding met witloof terug. 

maison-mathis.be, Gault&Millau: 12/20

De Arme Duivel – Antwerpen
Op de hoek van de Armeduivelstraat en Schuttershofstraat proef je hier Vlaamse klassiekers in een authentieke bruine cafésfeer.
armeduivel.be